Κάθε κάτοχος ηλεκτρικού το έχει ζήσει τουλάχιστον μία φορά. Σταματάς σε έναν φορτιστή που δεν έχεις ξαναχρησιμοποιήσει και σου ζητά να κατεβάσεις εφαρμογή, να φτιάξεις λογαριασμό, να περάσεις την κάρτα σου και να περιμένεις email επιβεβαίωσης, ενώ η μπαταρία είναι στο 12%. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων, γνωστός ως AFIR (Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1804), επιχειρεί να βάλει τέλος σε αυτό. Ας δούμε τι προβλέπει, τι ισχύει ήδη και τι αλλάζει από τις αρχές του 2027.

Τι είναι η φόρτιση «ad hoc»

Ο κανονισμός εισάγει την έννοια της φόρτισης ad hoc, δηλαδή «επί τόπου». Σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οδηγός πρέπει να μπορεί να αγοράσει την υπηρεσία φόρτισης χωρίς να χρειάζεται να εγγραφεί, να υπογράψει σύμβαση ή να συνάψει εμπορική σχέση με τον πάροχο του φορτιστή ή με κάποιον πάροχο υπηρεσιών ηλεκτροκίνησης. Φτάνεις, πληρώνεις, φορτίζεις.

Αυτό δεν σημαίνει ότι καταργούνται οι εφαρμογές και οι κάρτες συνδρομής. Μπορούν να συνεχίσουν να υπάρχουν, συχνά με καλύτερες τιμές για όσους φορτίζουν τακτικά. Απλώς δεν μπορούν πια να είναι ο μόνος τρόπος.

Τι ισχύει ήδη από τον Απρίλιο του 2024

Για τους δημόσιους φορτιστές που τέθηκαν σε λειτουργία από τις 13 Απριλίου 2024 και μετά, ο AFIR προβλέπει:

  • Στους φορτιστές 50 kW και πάνω (ουσιαστικά τους ταχυφορτιστές DC), ο πάροχος πρέπει να προσφέρει τερματικό καρτών ή συσκευή ανέπαφης πληρωμής που διαβάζει τουλάχιστον κάρτες πληρωμών. Ένα τερματικό μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερους φορτιστές στον ίδιο σταθμό.
  • Στους φορτιστές κάτω από 50 kW (συνήθως οι AC σε δρόμους, πάρκινγκ και σούπερ μάρκετ) αρκεί ασφαλής διαδικτυακή πληρωμή, για παράδειγμα ένας κωδικός QR που ανοίγει σελίδα πληρωμής.

Σημασία έχει και η τιμολόγηση. Στους φορτιστές 50 kW και άνω που εγκαταστάθηκαν μετά τον Απρίλιο του 2024, η τιμή ad hoc πρέπει να βασίζεται στις κιλοβατώρες (€/kWh). Ο πάροχος μπορεί να προσθέσει χρέωση ανά λεπτό, ώστε να αποθαρρύνει όσους αφήνουν το αυτοκίνητο στη θέση αφού έχει τελειώσει η φόρτιση. Η τιμή πρέπει να είναι ορατή στον ίδιο τον σταθμό, σε οθόνη ή αυτοκόλλητο, πριν ξεκινήσει η φόρτιση. Δεν αρκεί να υπάρχει μόνο σε μια ιστοσελίδα.

Τι αλλάζει από 1 Ιανουαρίου 2027

Η επόμενη ημερομηνία-ορόσημο είναι η 1η Ιανουαρίου 2027. Από τότε, η υποχρέωση για τερματικό καρτών ή ανέπαφη πληρωμή επεκτείνεται και σε παλαιότερους δημόσιους φορτιστές 50 kW και άνω, δηλαδή σε όσους είχαν εγκατασταθεί πριν από τις 13 Απριλίου 2024, εφόσον βρίσκονται στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών (TEN-T) ή σε ασφαλείς χώρους στάθμευσης. Όπου χρειάζεται, οι πάροχοι θα πρέπει να κάνουν μετασκευή.

Για τον Έλληνα οδηγό αυτό αφορά κυρίως τους ταχυφορτιστές στους μεγάλους οδικούς άξονες που ανήκουν στο TEN-T. Σε αυτούς σταματάμε στα ταξίδια, για παράδειγμα Αθήνα-Θεσσαλονίκη ή προς την Πελοπόννησο. Με λίγα λόγια, από το 2027 στους περισσότερους σταθμούς ταχείας φόρτισης στους μεγάλους δρόμους θα πρέπει να μπορείτε να ακουμπήσετε την κάρτα σας και να φορτίσετε. Η τήρηση της υποχρέωσης στην πράξη μένει να φανεί.

Τιμή ad hoc ή τιμή συνδρομής;

Η φόρτιση χωρίς εγγραφή είναι πρακτική, αλλά δεν είναι απαραίτητα η φθηνότερη. Πολλοί πάροχοι κρατούν χαμηλότερες τιμές για όσους χρησιμοποιούν την εφαρμογή τους ή έχουν συνδρομή. Ο κανονισμός ζητά από τους παρόχους υπηρεσιών ηλεκτροκίνησης να επιτρέπουν στον οδηγό να συγκρίνει την τιμή ad hoc με τη δική τους τιμή πριν ξεκινήσει η φόρτιση.

Μερικές πρακτικές συμβουλές:

  1. Κοιτάξτε την τιμή στον σταθμό πριν συνδέσετε το καλώδιο. Σε φορτιστές που καλύπτονται από τον κανονισμό πρέπει να αναγράφεται. Αν δεν τη βρείτε, είναι ένδειξη να ψάξετε αλλού ή να ρωτήσετε τον πάροχο.
  2. Προσέξτε τη χρέωση ανά λεπτό. Αν ο σταθμός έχει χρέωση αναμονής, μην αφήνετε το αυτοκίνητο συνδεδεμένο ώρες αφού έχει τελειώσει η φόρτιση.
  3. Αν φορτίζετε συχνά στο ίδιο δίκτυο, συγκρίνετε. Η κάρτα στο τερματικό είναι ιδανική για ταξίδια και έκτακτες ανάγκες. Για τη συχνή χρήση μια συνδρομή ίσως βγαίνει φθηνότερα, αν ταιριάζει στο πώς οδηγείτε.
  4. Κρατήστε την απόδειξη. Η πληρωμή με κάρτα αφήνει ίχνος στον λογαριασμό σας και κάνει πιο εύκολη μια ενδεχόμενη αμφισβήτηση χρέωσης.

Και τα δεδομένα;

Ο AFIR δεν αφορά μόνο την πληρωμή. Οι πάροχοι υποχρεούνται επίσης να διαθέτουν δωρεάν στοιχεία για τους φορτιστές τους, όπως τοποθεσία, διαθεσιμότητα και τιμή, σε εθνικά σημεία πρόσβασης δεδομένων. Στόχος είναι εφαρμογές πλοήγησης και χάρτες φόρτισης να δείχνουν πιο αξιόπιστα αν ο φορτιστής που ψάχνετε λειτουργεί και πόσο κοστίζει, πριν φτάσετε.

Η ουσία

Ο ευρωπαϊκός κανόνας είναι πλέον σαφής: η φόρτιση σε δημόσιο φορτιστή πρέπει να είναι τόσο απλή όσο το γέμισμα στο βενζινάδικο. Μέρος αυτής της υπόσχεσης ισχύει ήδη για τους νέους σταθμούς. Από τον Ιανουάριο του 2027 επεκτείνεται και στους παλαιότερους ταχυφορτιστές των μεγάλων αξόνων. Θα παρακολουθήσουμε πώς εφαρμόζεται στους ελληνικούς δρόμους, και αν συναντήσετε σταθμό που δεν τηρεί τους κανόνες, θα θέλαμε να το μάθουμε.

Πηγές

  • Ευρωπαϊκή Επιτροπή (DG MOVE), «Questions and answers on the regulation on the deployment of alternative fuels infrastructure (EU 2023/1804)»
  • European Alternative Fuels Observatory, ίδιο Q&A
  • Nationale Leitstelle Ladeinfrastruktur (Γερμανία), σελίδα για τον AFIR
  • JOLT Energy, «AFIR explained: Rules for charging points»